Het vernieuwde landelijke curriculum staat in de steigers
De actualisatie van het landelijk curriculum was ook in 2024 een belangrijke opdracht voor SLO. Samen met leraren, vakexperts en andere onderwijspartners werkten we hard aan de kerndoelen en examenprogramma’s voor de komende jaren. Daarnaast ondersteunden we scholen bij het vertalen van het landelijk curriculum naar kwalitatief goed onderwijs. Ook werkten we aan nieuwe praktijkgerichte programma’s voor het vmbo en de havo. Zo bouwden we het afgelopen jaar gericht aan nog beter onderwijs.
Het actualiseren van het landelijk curriculum voor het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs is al enkele jaren in volle gang. Wij voeren in opdracht van het ministerie van OCW de regie over dit traject. We liggen nog altijd op schema met de realisatie en in 2024 zetten we grote stappen vooruit.
"Samen bouwen aan goed onderwijs"
"Een doordacht curriculum, dat doen we samen"
Actuele kerndoelen
In 2024 actualiseerden we de kerndoelen voor Nederlands en rekenen en wiskunde. Scholen beproefden deze in de praktijk. Op basis van hun bevindingen stelden we de conceptkerndoelen bij en boden die aan het ministerie aan. Ook de conceptkerndoelen voor burgerschap en digitale geletterdheid werden beproefd. Daarnaast leverden we in het najaar de conceptkerndoelen voor de leergebieden mens en natuur, mens en maatschappij, kunst en cultuur, bewegen en sport en moderne vreemde talen op en bereidden we de fase van beproeven voor, die in 2025 van start gaat.
Eind 2024 kregen we van het ministerie van OCW de aanvullende opdracht om de kerndoelen meer in samenhang te presenteren, zodat er een goede focus komt op het versterken van lezen, schrijven en rekenen. SLO pakt dit in 2025 verder op.
De kerndoelen voor Europees Nederland gelden in principe ook voor Caribisch Nederland. In vier ontwikkelteams ondersteunden we in 2024 scholen op Statia/Saba en Bonaire bij het vergroten van curriculumbewustzijn en uitvoering van het curriculum.
Concept-examenprogramma’s opgeleverd
Naast de kerndoelen actualiseren we de examenprogramma’s voor de bovenbouw van het voortgezet onderwijs. In september 2024 waren de conceptexamenprogramma’s Nederlands, moderne vreemde talen, wiskunde havo-vwo, maatschappijleer, klassieke talen en Fries klaar. In december 2024 volgden de programma's van de natuurwetenschappelijke vakken en moderne vreemde talen - compact. De volgende stap is het beproeven van de conceptexamenprogramma’s en bijbehorende leermiddelen. Maar liefst 150 scholen gaan aan de slag met het toetsen van een groot aantal van de opgeleverde producten. Voor de conceptexamenprogramma’s wiskunde 1,2 leverden we bovendien een conceptsyllabus op, die negen vo-scholen in schooljaar 2024-2025 toetsen. Zo ontdekken we of dit product in de praktijk goed werkt.
Start nieuwe actualisaties
In 2024 begonnen we ook met de actualisatie van de examenprogramma’s van de vakken binnen de clusters mens en maatschappij, kunst en cultuur, bewegen en sport, een keuzevak digitale geletterdheid en informatica en maatschappijkunde en maatschappijwetenschappen.
Ondersteuning scholen
Een geactualiseerd curriculum zorgt niet automatisch voor goed onderwijs. Goed onderwijs vindt plaats in de klas. Daarom helpen we scholen om een succes te maken van het geactualiseerde curriculum. We ondersteunen leraren en scholen bij het vertalen van de geactualiseerde conceptkerndoelen naar kwalitatief goed onderwijs, door de doelen uit te werken in concrete hulpmiddelen en kennis te delen via bijeenkomsten en leernetwerken. In 2024 lag de nadruk daarbij op de basisvaardigheden Nederlands, rekenen en wiskunde, burgerschap en digitale geletterdheid. We stelden bovendien een onderbouwde aanpak op om leerlijnen voor Nederlands en rekenen en wiskunde te ontwikkelen. We ondersteunden scholen met kennis en instrumenten om curriculumbewuste keuzes te stimuleren. Zo bieden we leraren nu en straks handvatten om te werken aan hun onderwijskwaliteit en eigen schoolcurriculum.
Praktijkgerichte programma's havo
In 2024 werkten we, samen met partners als VO-raad, havoplatform, Expertisepunt LOB en andere onderwijsorganisaties, toe naar praktijkgerichte programma's voor het havo. In mei 2024 leverden we de nieuwste conceptexamenprogramma's op van de praktijkgerichte programma’s maatschappij en technologie. Deze werden beproefd door ruim vijftig scholen. We verbeterden de digitale handreiking die scholen gebruiken bij het toetsen en ondersteunden hen met kennis en expertise, via onze website, conferenties, landelijke bijeenkomsten en nieuwsbrieven. Op basis van de praktijkervaringen ontwikkelen we de praktijkgerichte programma’s verder door. Het doel is om die in het voorjaar van 2026 op te leveren.
"Hoe maakt praktijkgericht onderwijs leren leuk en uitdagend voor jou en je leerlingen?"
Praktijkroute havo-Educatie
Meer leerlingen die kiezen voor een educatieve vervolgopleiding, dat was het doel van de Praktijkroute havo-Educatie. Er bleek weinig animo voor deelname aan pilots om het conceptexamenprogramma te ontwikkelen. Het ministerie van OCW heeft in samenspraak met SLO enkele mogelijke toekomstscenario’s voor het vervolg geformuleerd. Dit leidde in het najaar van 2024 tot de afbouw en afsluiting van de pilot.
Versterking vmbo
Ook het versterken van het vmbo vanuit het landelijk curriculum was in 2024 een belangrijk traject. We ontwikkelen samen met het onderwijsveld en andere partners praktijkgerichte programma’s en beroepsgerichte vakken voor het vmbo. Deze nieuwe programma’s bieden gl- en tl-leerlingen de kans om zich gerichter bezig te houden met keuzes voor hun toekomst. De pilot liep in 2024 af en vanaf schooljaar 2024-2025 kunnen alle vmbo-scholen één of meerdere praktijkgerichte programma’s aanbieden. Voor scholen die aan de slag willen met een praktijkgericht programma, stelden we kennis beschikbaar via webinars, onze website, conferenties en nieuwsbrieven. Tegelijkertijd begonnen we met het stapsgewijs vernieuwen van de syllabi en de examenprogramma’s van de beroepsgerichte programma’s, omdat de inhoud van de huidige examenprogramma’s nu niet meer actueel is.
Bovendien brachten we advies uit over voorgestelde en ontwikkelde nieuwe beroepsgerichte keuzevakken.
Voorspelbaar periodiek curriculumonderhoud
De maatschappij – en onze kijk daarop – verandert. De inhoud van het onderwijs moet blijven aansluiten op die veranderingen. Een actueel en concreet curriculum helpt leerlingen zich goed voor te bereiden op hun toekomst. In opdracht van en samen met het ministerie van OCW zijn we in 2024 gestart met de voorbereidingen voor een transparant systeem van periodiek curriculumonderhoud. Een aanpak die ervoor zorgt dat curriculumonderhoud voorspelbaarder wordt, nadat de huidige actualisatie is afgerond. Met dit nieuwe systeem kunnen leraren ook in de toekomst invloed uitoefenen op de inhoud van het curriculum. Dat is goed voor de kwaliteit van het onderwijs en dat maakt het vak van leraar leuker. Ook voor makers van educatieve materialen en eindtoetsen is het fijn om te weten welk vak wanneer aan onderhoud toe is.
Kennisoverdracht en communicatie
Het vernieuwen van het landelijk curriculum heeft natuurlijk grote impact op de praktijk in de klas. Daarom besteden we veel aandacht aan het informeren van onder meer leraren, schoolleiders en bestuurders. Het is belangrijk dat zij weten hoe ze onderwijsdoelen kunnen realiseren in hun onderwijspraktijk. We delen actief kennis en informatie, we bieden tools aan op slo.nl en onze publicaties zijn breed toegankelijk. Dat werkt. Uit doelgroeponderzoek dat we uitvoerden in 2024, blijkt dat SLO wordt gezien als een deskundige partij met veel kennis. Het onderwijsveld is tegelijkertijd nog relatief onbekend met onze tools, die helpen om het curriculum op school vorm te geven. Dat terwijl de behoefte aan dat soort ondersteuning groot is. Daarom willen we deze tools meer bekendheid geven. Op basis van de uitkomsten van het onderzoek hebben we onze huisstijl vernieuwd en ontwikkelden we aansprekende en doelgroepgerichte communicatiemiddelen. We lanceerden het nieuwe contentplatform doordachtcurriculum.slo.nl, organiseerden een landelijk SLO-congres en maakten samen met vakblad Didactief een special over basisvaardigheden. Het actueel houden van onze website bleef het hele jaar een speerpunt. Dat was succesvol: in 2024 hadden we gemiddeld zo’n 85.000 unieke bezoekers per maand op slo.nl.
Kennis en expertise
Als expertisecentrum voor het curriculum werken we voortdurend aan het ontwikkelen en onderhouden van onze kennis. Dat doen we onder andere via een meerjarige onderzoeksagenda, samenwerkingen, netwerken en binnen onze vaksecties.
We namen in 2024 deel aan diverse internationale samenwerkingsverbanden, zoals CIDREE, OECD, CEFR, EPAN, ISSEP en ICME-15, en droegen van daaruit bij aan verschillende publicaties. Met deze internationale uitwisseling verbinden we onze kennis met ervaringen uit andere landen.
Ook op het gebied van digitalisering zetten we stappen. We beheerden de digitale versie van het landelijke curriculum, waar meer dan 120 partijen gebruik van maken.
Verder leverden we vakexpertise aan de ontwikkeling van syllabi voor havo en vwo en ondersteunen we de organisatie van de (bèta-)olympiades. Op strategisch niveau adviseerden we het ministerie van OCW en andere partijen. We investeerden in de ontwikkeling van onze eigen medewerkers binnen een overkoepelende visie op professionalisering.
"Het is onze belangrijkste taak om scholen op het gebied van curriculumontwikkeling te ondersteunen, zodat we leerlingen samen kunnen meegeven wat de wereld van morgen vraagt"
Blik op 2025
Bestuursvoorzitter Jindra Divis: “Met de nieuwe kerndoelen en examenprogramma’s leggen we de basis voor wat leerlingen moeten kennen, kunnen en ervaren om actief mee te kunnen doen aan de samenleving. Als SLO zijn we bijzonder trots dat we hieraan ook in 2025 invulling mogen geven. We vieren bovendien een mooie mijlpaal, want SLO bestaat dan vijftig jaar. Het curriculum loopt al een halve eeuw als een rode draad door ons bestaan en dat blijft ook in de toekomst zo. Het is onze belangrijkste taak om scholen op het gebied van curriculumontwikkeling te ondersteunen, zodat we leerlingen samen kunnen meegeven wat de wereld van morgen vraagt.”