6 - 8 min leestijd
Publicatie: 18 december 2024
Tekst: Brigitte Bloem
Een krachtige verbinding tussen onderwijs en praktijk
Het Bataafs Lyceum in Hengelo is een van de pilotscholen die hun leerlingen in havo 4 praktijkgerichte opdrachten voor bedrijven en organisaties laat uitvoeren binnen het praktijkgerichte programma. Deze vorm van onderwijs biedt leerlingen een unieke kans om theorie direct in praktijk te brengen. Een goed voorbeeld hiervan zijn de twee opdrachten ‘Prikkels in het museum’ en ‘Maakpakketjes bedenken’, die de school samen met opdrachtgever Oyfo Techniekmuseum aanbiedt. Naast nuttige leermomenten voor de leerlingen en de school deed ook Oyfo concrete inzichten op. Leraren Gerdi Haverkamp en Jentina Ardesch van het Bataafs Lyceum en Aniek Nijland, teamleider educatie bij Oyfo, vertellen over hun prettige en waardevolle samenwerking.
Drie jaar geleden startte het Bataafs Lyceum voor zijn havoleerlingen met het praktijkgerichte programma (pgp) in de pilot. De aanpak van het nieuwe vak past naadloos bij het motto van de school, ‘leren door doen’. Alle leerlingen in havo 4 volgden verplicht dit vak. "Inmiddels is het pgp uitgegroeid tot een groot keuzevak binnen de profielen. Het biedt zowel verbreding als verdieping”, legt Gerdi uit. Het pgp bestaat op het Bataafs Lyceum uit vier blokken. Er was al contact met Oyfo, omdat leerlingen bij de introductielessen van pgp voor algemene oriëntering ook een bezoek brengen aan het techniekmuseum. Afgelopen schooljaar is dit uitgebreid en werd Oyfo een van de opdrachtgevers voor het pgp. “Oyfo is een andersoortige organisatie dan de bedrijven waar we al mee samenwerkten”, vervolgt Gerdi, “en biedt een mooie aanvulling, zodat onze leerlingen een breed palet aan opdrachten hebben om uit te kiezen.”
De opdrachten
Aniek van Oyfo vertelt over de inhoud van beide opdrachten. "Al vrij snel na de opening van onze nieuwe locatie kwamen we erachter dat het qua geluid best een uitdagende plek is. Ons techniekmuseum bevat veel grote, werkende stoommachines, interactieve opstellingen met geluid- en beeldeffecten en audiovisuele presentaties. Dat zorgt voor een kakofonie aan geluiden die sommige bezoekers als overweldigend ervaren. Dat kan leiden tot een overdaad aan prikkels. Bovendien is het lastig om de films te verstaan of om je te concentreren op een museumtekst. We ontwikkelden de opdracht ‘Prikkels in het museum’ en vroegen leerlingen iets te bedenken waardoor er minder prikkels zijn of waardoor bezoekers er minder last van hebben.”
De tweede opdracht kreeg de titel ‘Maakpakketjes bedenken’. “Tijdens schoolvakanties organiseert Oyfo activiteiten voor kinderen in de basisschoolleeftijd. Kinderen kunnen een keuze maken uit een tiental maakpakketjes met werkbeschrijvingen waarmee ze, met ondersteuning van vrijwilligers, aan de slag gaan in het museum”, licht Aniek toe. “We vroegen de leerlingen om nieuwe maakpakketjes te bedenken, inclusief werkbeschrijvingen, zodat de kinderen bij elk bezoek weer iets nieuws ontdekken.”
Leerlingen aan de slag
Bij de aftrap van het pgp presenteren alle opdrachtgevers hun projecten op de school. Zo ook Aniek. Elk groepje leerlingen kiest een opdracht. De groepjes die voor Oyfo kozen, brachten vervolgens een bezoek aan het techniekmuseum, zodat ze met eigen ogen konden ervaren waarmee en waarvoor ze aan de slag gingen. Tijdens dit bezoek kregen ze de kans om extra vragen te stellen.
Beide opdrachten hebben dezelfde opbouw: de leerlingen stellen een programma van eisen op, maken een planning en een plan van aanpak. "Het was mooi om te zien hoe voortvarend de groepjes aan het werk gingen," vertelt Aniek. "De leerlingen die een oplossing gingen bedenken voor de prikkelrijke omgeving bleven zelfs tot sluitingstijd om alles te onderzoeken.” Ook in de weken erna was Aniek stand-by. “Sommige leerlingen verwachtten dat ik er altijd voor ze was voor als ze met vragen zaten”, merkt Aniek op. “Het was wennen voor ze dat ik op bepaalde dagen niet werk, en ook niet elk uur van de dag beschikbaar was. Maar ik moet zeggen dat de leerlingen over het algemeen heel keurig communiceerden.”
Groei
“De opdrachten eisten best veel van de leerlingen”, vertelt Jentina. “Zo moesten ze zich voor de prikkelopdracht bijvoorbeeld verdiepen in materialen die geluid kunnen dempen en vervolgens prijzen daarvan opvragen. Jongeren zoeken liever online. Leveranciers bellen voor een prijsopgave vinden ze erg spannend”, lacht ze. “Ook het berekenen van de kosten was niet populair.”
Bij de andere opdracht, de maakpakketjes, bleek dat leerlingen vaak binnen hun comfortzone bleven. "Bij het bedenken van nieuwe maakopdrachten grepen de leerlingen al snel naar knutselideeën, terwijl de opdracht juist draait om het aanleren van en oefenen met technische vaardigheden," legt Aniek uit.
Al doende komen de leerlingen met behoorlijk veel vaardigheden in aanraking. Gerdi somt op: "Ze leren communiceren met de opdrachtgever, ze luisteren en vragen door. Ze werken samen binnen de groep en ze voelen hoe het is om verantwoordelijkheid te nemen.” Alle drie vinden ze het prachtig om de leerlingen te zien groeien. “Wel hebben veel leerlingen de neiging te snel naar een einddoel te willen werken”, merkt Jentina op. “Ze gaan bijvoorbeeld meteen op Pinterest kijken naar mooie eindproducten, maar vergeten het proces ernaartoe. Als begeleiders wijzen we ze daar dan op.”
Resultaten en verbeterpunten
De samenwerking leverde niet direct kant-en-klare oplossingen op, maar was zeker waardevol. "Bij de prikkelopdracht kwam nuttige input die ik heb kunnen delen in een training die ik daarover volgde," vertelt Aniek. "Bij de maakactiviteiten gaan we twee ideeën doorontwikkelen, zodat we ons aanbod uit kunnen breiden." Ook de eindpresentaties maakten indruk. "De leerlingen presenteerden hun werk echt goed. Het was duidelijk dat ze hier op school goed op waren voorbereid."
Zoals bij elk leerproces waren er ook leermomenten en verbeterpunten, met name wat betreft communicatie en planning. "Voor ons is het lastig in te schatten wat een organisatie nodig heeft, en voor een organisatie is het moeilijk te weten wat leerlingen kunnen. Daarom zijn korte lijntjes zo belangrijk en die hebben we gelukkig met Oyfo", zegt Gerdi. "Als opdrachtgever wist ik niet altijd wat ik kon verwachten van de leerlingen", beaamt Aniek.
"Sommige leerlingen waren erg gemotiveerd, anderen minder. Goede begeleiding en duidelijke afspraken zijn daarom cruciaal”, vult Jentina aan. “Nu het een keuzevak is, verwachten we dat deze leerlingen veel gemotiveerder deelnemen aan pgp.” Een goede suggestie, vindt Jentina, is het betrekken van experts bij de opdrachten. "Bijvoorbeeld iemand die alles weet over houtbewerking of geluidwerende materialen. Dat kan leerlingen helpen hun ideeën concreter te maken."
Alle drie kijken ze terug op een prettige en waardevolle samenwerking. "Als er weer een vraag komt vanuit de school, zeg ik zeker ja”, zegt Aniek. “Het is niet alleen inspirerend, maar je vervult er als organisatie ook een maatschappelijke functie mee."
Krachtige verbinding onderwijspraktijk
“De samenwerking tussen het Bataafs Lyceum en Oyfo laat zien hoe krachtig de verbinding tussen onderwijs en praktijk kan zijn”, benadrukt Gerdi. “Leerlingen leren vaardigheden die hen voorbereiden op de toekomst, terwijl organisaties waardevolle inzichten en inspiratie opdoen. Pgp bewijst: leren door doen is niet alleen een mooi motto, maar ook een aanpak die werkt.”
“Als er weer een vraag komt vanuit de school, zeg ik zeker ja. Het is niet alleen inspirerend, maar je vervult er als organisatie ook een maatschappelijke functie mee”
www.slo.nl