Havoleerlingen ontwerpen handige tool voor dakgootreiniging

MSQ heeft leerlingen van Lyceum Oudehoven gevraagd een oplossing te zoeken om bladeren en vuil met het hemelwater af te voeren zonder verstoppingen en om te onderzoeken hoe een verstopping automatisch te detecteren en te verhelpen is”, legt Rien uit.

De eerste stap voor leerlingen bij een praktijkgerichte opdracht is contact opnemen met het bedrijf. Het bedrijf licht de opdracht toe tijdens een bedrijfsbezoek. Vervolgens starten de leerlingen hun onderzoek naar reeds bestaande producten op de markt en bespreken ze met het bedrijf het programma van eisen. Aan zo’n programma van eisen zitten allerlei aspecten, die de leerlingen zo nauwkeurig mogelijk in kaart moeten brengen. Aan de hand van het programma van eisen maken de leerlingen op school drie ontwerpvoorstellen. Deze kunnen met de hand geschetst worden, of in een eenvoudig tekenprogramma, zoals SketchUp. De drie schetsen worden met het bedrijf besproken. Met name daar waar van het programma van eisen wordt afgeweken, beargumenteren de leerlingen hun keuzes.

In overleg met het bedrijf wordt er één schets gekozen of worden er twee samengevoegd tot één product. Op school maken de leerlingen een technische tekening, met daarnaast een begroting, urenplanning en taakverdeling. Dat wordt weer voorgelegd aan het bedrijf. Als die groen licht geven volgt het grootste deel van het project: het maken van het product. Dat doen de leerlingen op school of bij een expertbedrijf. “De technische achtergronden van de verschillende opdrachten lopen flink uiteen en docenten hebben niet overal verstand van”, lacht Rien, “daarom is het heel fijn als leerlingen bij een expertbedrijf terechtkunnen waar ze technische ondersteuning krijgen. Dat is ook het geval bij de opdracht Hemelwaterafvoer. Soms mogen de leerlingen bij het expertbedrijf ook het product maken. Als dat niet kan, doen we het op school. Aan het einde van de rit vindt de oplevering plaats, waarna ze feedback krijgen van de opdrachtgever.”

Het eindproduct bestond in dit geval uit een tot stofzuiger omgebouwde bladblazer die door een ophangconstructie op de rug gedragen kan worden. Door middel van een uitschuifbare zuigstang met aan het uiteinde een zuigmond kan een standaard dakgoot zonder gebruik van een ladder worden gereinigd. De hemelwateropdracht is een heel afwisselend project, met een stukje elektrotechniek, een stukje mechanica, wat natuurkunde en een breed scala aan technische vaardigheden die aan bod komen. Denk aan technisch tekenen, het werken met de 3D-printer, het tekenen van een schakelschema en het maken van een elektrische schakeling, het berekenen van momenten (natuurkunde), maar bijvoorbeeld ook goed plannen, begroten, communiceren en samenwerken. Het eindcijfer bepaalt de docent aan de hand van een aantal indicatoren die vooraf aan de leerlingen zijn medegedeeld.

Voor komend schooljaar liggen inmiddels zeventien opdrachten klaar. “Omdat we samenwerken met het Gilde Vakcollege Techniek in Gorinchem, waarmee we in de Willem van Oranje onderwijsgroep zitten, kunnen we gebruikmaken van hun bedrijvennetwerk met meer dan tweehonderd bedrijven in de regio. Een enorme luxe”, aldus Rien. “Ook de expertbedrijven komen voor een groot deel uit hetzelfde netwerk.”

Rien en zijn collega’s verzorgen jaarlijks tijdens een netwerkbijeenkomst een presentatie over het praktijkgerichte programma Technologie. “In deze tijd van tekorten in de technische sector merken we dat bedrijven graag meewerken”, licht hij toe. “We leiden immers de volgende generatie technici op.” Collega-scholen adviseert hij om ook de publiciteit te zoeken. “Gebruik alle kanalen die je maar hebt om bedrijven attent te maken op je zoektocht naar interessante opdrachten voor het onderwijs. En wat ik in de begintijd ook heb gedaan, is simpelweg in mijn auto bedrijventerreinen oprijden en aanbellen. Ook dat werkte.”

De inzet bij bedrijven is wisselend, merkt Rien. “We hebben bijvoorbeeld twee groepen leerlingen die bijna zes maanden lang twee dagdelen per week bij een bedrijf aan het werk zijn, onder begeleiding van een professional van het bedrijf. We hebben ook opdrachten waarbij het bedrijf zegt: ‘Dit is de opdracht, we hebben drie keer een uur om je te ontvangen en de opdracht en tussenrapportages te bespreken en dat is het.’ Beide bedrijven doen wat in hun vermogen ligt, dus daar zijn we blij mee. Het vraagt wel flexibiliteit van ons als docenten, en van de leerlingen zelf natuurlijk.”

Loopbaanoriëntatie gaat over het algemeen vrij natuurlijk, is de ervaring op Lyceum Oudehoven. “Meestal komt dat aan bod tijdens de bedrijfsbezoeken”, aldus Rien, “wanneer leerlingen vragen stellen aan de professionals waar we op bezoek zijn, en andersom, wanneer de professionals vragen of de leerlingen al weten wat ze willen worden. Vervolgopleidingen komen dan veelvuldig ter sprake. Ook onderzoeken de leerlingen welke vaardigheden en karaktereigenschappen ze nodig hebben voor de beroepen. Zo komen ze bij de opdracht Hemelwaterafvoer van alles te weten over het beroep van mechatronica-engineer.”