5 - 7 min leestijd
Publicatie: 13 juni 2024
Tekst: Brigitte Bloem
Duurzame woonwijk ontwerpen voor Dienstverlening en Producten
Het Berechja College in Urk is een school voor vmbo en havo. Specifiek voor het vissersdorp biedt de school het profiel Maritiem en Techniek, naast de profielen Zorg en Welzijn en Dienstverlening en Producten. De afgelopen drie jaar was het Berechja College pilotschool voor het praktijkgericht programma Dienstverlening en Producten. Economiedocent Sjoert Visser vertelt over de ervaringen en gaat dieper in op de praktijkgerichte opdracht ‘Duurzame woonwijk’.
“Hoe je zo’n traject start? Nou, gewoon beginnen”, lacht Sjoert, die samen met een collega-docent een voortrekkersrol vervulde. “We hadden nog geen concreet onderwijsprogramma, maar wel veel ideeën. In eerste instantie hebben we aan leerlingen gevraagd wat ze leuk zouden vinden om te doen. Daar kwam weinig uit, want het blijft natuurlijk school, hè. Toen zijn we zelf gaan bedenken waar onze leerlingen hun tanden in kunnen zetten.”
Opdrachtgevers
In de hechte Urker gemeenschap vonden Sjoert en zijn collega vrij gemakkelijk een aantal opdrachtgevers: de gemeente, Caritas, Vrijwilligersvereniging Verslavingszorg en diverse sportscholen. “We werken in modules, met bijbehorende thema-opdrachten”, schetst Sjoert. “Elke nieuwe module starten we in principe met een turbo-opdracht, waarbij de leerlingen een filmpje of website maken. Ook maken ze na zo’n week of drie een audiotour. Zo doen ze die eerste weken flink wat digitale vaardigheden op, die ze kunnen inzetten bij de praktijkgerichte opdracht.” De leerlingen leren meteen werken volgens een vast stramien, waarbij ze beginnen met het maken van een plan van aanpak. Vervolgens bekijken ze een instructievideo hoe ze zo’n website, film of audiotour maken. Dan volgt een bezoek aan de opdrachtgever. Na het bedrijfsbezoek volgt een taakverdeling.
Sjoert merkt telkens weer dat deze manier van onderwijs best veel vergt van leerlingen. “Daarom maken wij onder meer een groepsindeling met gemêleerde teams. Dat doen we met de DISC-methode, zodat we niet alle leiders in één groep zetten, of alle zeer meegaande types.”
Verduurzaming woonwijk
De gemeente Urk is opdrachtgever van opdrachten als ‘Hoe krijgen we het toerisme op een hoger niveau?’ en ‘Hoe zorg je voor verduurzaming van je wijk?’. Een andere opdracht van de gemeente sluit aan bij een langlopend traject op Urk, het project Durf. Dat is gebaseerd op het IJslandse preventiemodel, een beproefde formule hoe je jongeren weer gezond krijgt. De gemeente is daar vijf jaar geleden mee begonnen. De projectopdracht voor leerlingen van het Berechja College is: ‘Wat kunnen jullie voor de Urker jeugd bedenken als het gaat om gezond vertier?’. “In de opdracht verduurzaming woonwijk vraagt de gemeente de leerlingen hun eigen wijk toekomstbestendig te maken”, licht Sjoert toe. “Ze moeten rekening houden met de energievoorziening, vergroening, hittebestendigheid, de afvoer van water, duurzame en circulaire materialen en emissievrije mobiliteit.”
Per groep wordt gekozen welke buurt of straat zich het best leent voor verduurzaming. De leerlingen brengen deze in kaart via een eigen droneshot of een afbeelding van Google Maps. Ze vergroten de foto uit tot A3-formaat en denken met elkaar na over het gebied. Wat is er nu al duurzaam en wat niet? “Om te weten te komen hoe de mensen in deze buurt of straat denken over duurzaamheid maken de leerlingen een korte bewonersenquête”, vertelt Sjoert. “Daarbij vragen ze aan de bewoners of ze zelf ideeën hebben hoe ze hun buurt of straat kunnen verduurzamen. Kiezen de leerlingen bijvoorbeeld om te verduurzamen met zonnepanelen, een warmtepomp en een zonneboiler, dan volgt een bezoek aan een installateur.”
Vervolgens maken de leerlingen een presentatie, bijvoorbeeld in de vorm van een maquette van de nieuwe situatie, inclusief onderbouwing van de onderzoeksresultaten. Ze schrijven een uitgewerkt plan voor de gemeente, met daarin hun adviezen en aanbevelingen. Tijdens de presentatiedag ontvangt de opdrachtgever van alle groepen de presentaties, inclusief werkstukken, filmpjes et cetera.
“Je geeft jongeren hiermee ook een stukje autonomie en laat zien dat je waarde hecht aan hun input”
Vaardigheden
De ervaring van Sjoert is dat het opdrachtgevers niet heel veel tijd kost. “Natuurlijk verlangen we wel enige inzet. Elk jaar kondigen we aan dat we weer gaan starten met de opdrachten. We vragen onze opdrachtgevers of de omschrijvingen nog steeds actueel zijn. Het kan zijn dat er bijvoorbeeld bij de gemeente nieuwe medewerkers betrokken zijn. Dan ga ik erheen om ze bij te praten. Iedereen is altijd erg bereidwillig om mee te werken. Ze zien in hoe belangrijk het voor het onderwijs en voor de leerlingen is om via dit soort opdrachten kennis te maken met de praktijk van het werkende leven. Je geeft jongeren hiermee ook een stukje autonomie en laat zien dat je waarde hecht aan hun input.”
Sjoert vervolgt: “Bij al onze praktijkgerichte opdrachten komen algemene en vakspecifieke vaardigheden ruimschoots aan bod. Dat geldt ook voor de opdracht over de duurzame woonwijk. In de loop van de tijd hebben we gemerkt dat we leerlingen op sommige momenten overvragen. Dan denken we dat ze dingen kunnen, maar dat valt in de praktijk nog wel eens tegen. Ze zijn bijvoorbeeld niet meer gewend om te bellen, en al helemaal niet om naar een officiële instantie te bellen of mailen. Het nakomen van afspraken is ook zoiets. Daar moet je ze in begeleiden. Er zijn altijd wel een paar leerlingen die je gaandeweg wat extra moet motiveren, maar de meeste leerlingen vinden deze manier van samen leren en samenwerken heel leuk.”
Loopbaanontwikkeling
De leerlingen moeten in hun presentatie vertellen welke drie beroepen ze zijn tegengekomen tijdens het uitvoeren van de opdracht en welke opleidingen je daarvoor nodig hebt. Sjoert: “Ook vragen we ze welk effect ze hiervan verwachten op hun keuze voor een vervolgstudie. Afgelopen schooljaar hebben we de eerste lichting leerlingen afgeleverd aan het vervolgonderwijs. Net voor de examens sprak ik tegen hen de hoop uit dat we elkaar over een jaar of twee, drie zouden spreken en dat ze me dan zouden vertellen dat wat ze geleerd hebben tijdens de praktijkgerichte opdrachten, goed hebben kunnen gebruiken in het mbo.” Sjoert heeft nog goede een tip om leerlingen gemotiveerd te houden. “Beperk de keuzes in opdrachten en opdrachtgevers, zodat leerlingen door de bomen het bos blijven zien. En, in de loop van de tijd zijn we toch ook weer wat meer klassikaal onderwijs gaan geven. Je kunt leerlingen niet in het diepe gooien, maar je moet ze meer meenemen, is onze ervaring.”
Vanwege het succes van het praktijkgericht programma D&P is het Berechja College nu bezig met de ontwikkeling van een praktijkgericht programma voor het profiel Maritiem en Techniek.
Leerlingen aan het woord
“Ik vind het best wel handig dat je tijdens het project een beter beeld krijgt van de werkomgeving en hoe het er precies aan toe gaat in een bedrijf. Tijdens het project krijg je veel informatie. Er wordt veel verteld over het bedrijf zelf en wat ze allemaal doen. Doordat we verschillende bedrijven hebben bezocht ben ik meer te weten gekomen over allerlei beroepen en heb ik nagedacht of ik dat misschien ook wil gaan doen als opleiding of als werk later.”
- Martina, nu klas 4 vmbo
www.slo.nl