Publicaties


Een greep uit ons aanbod

Met enige regelmaat verschijnen er publicaties die geschreven zijn door SLO-medewerkers of waaraan zij een aanzienlijke bijdrage hebben geleverd.

Deze publicaties worden uitgegeven door SLO en zijn gratis te downloaden op www.slo.nl.

Formatief evalueren in het primair onderwijs

image

Werken aan groei

Hoe zorg je er als leerkracht voor dat leerlingen weten waar zij naartoe werken, dat zij weten wat zij al kunnen en wat zij nodig hebben om het leerdoel te behalen? Wanneer en hoe geef je als leerkracht zinvolle feedback? Hoe bepaal je vervolgstappen? En ook: hoe betrek je de leerlingen bij hun leren en geef je hen verantwoordelijkheid voor hun eigen leren? Formatief evalueren biedt leerkracht en leerlingen inzicht in het leerproces. In dit document gaan we in op wat formatief evalueren precies inhoudt en hoe je het kunt inpassen in je onderwijs. We illustreren dit met voorbeelden uit de praktijk.

Vakonderwijs en geletterdheid

image

Het Platform Taalgericht Vakonderwijs ondersteunt de ontwikkeling en implementatie van een taalgerichte onderwijsaanpak in alle vakken. Daartoe ontwikkelt het platform materialen en organiseert zij bijeenkomsten en werkconferenties waar scholen, opleidingen en onderzoekers elkaar ontmoeten. In deze bundel zijn de bijdragen opgenomen die gepresenteerd zijn tijdens de landelijke werkconferentie op 6 december 2019.

Leergebiedoverstijgende thema's in curriculum.nu

image

Een begripsafbakening

In het ontwikkeltraject van Curriculum.nu is een viertal leergebiedoverstijgende thema's benoemd door verschillende ontwikkelteams. Het betreft duurzaamheid, globalisering, gezondheid en technologie. Ze zijn alle vier complex en hangen bovendien met elkaar samen. Deze notitie geeft van elk een beperkte omschrijving. De Sustainable Development Goals (SDG’s), zoals de VN die in 2015 hebben geformuleerd, bieden hierbij kader.

Formatieve evaluatie door middel van concept checks

image

Het opsporen van en reageren op misconcepties bij leerlingen

Tijdens het leerproces in de klas is volop interactie tussen docent en leerlingen. De docent ontdekt onjuiste antwoorden van zijn leerlingen en reageert daarop. Toch blijven veel problemen verborgen tot het moment dat de summatieve toets wordt afgenomen. Dat is jammer, want er zijn veel mogelijkheden om gedurende de les in enkele minuten begrips- en andere leerproblemen op te sporen én er onmiddellijk en adequaat op te reageren. In deze publicatie wordt aan de hand van concrete voorbeelden getoond hoe docenten misconcepties van leerlingen snel kunnen signaleren aan de hand van concept checks.

Van peiling naar praktijk bij mondelinge taalvaardigheid

image

Een bewerking van de taken uit de peiling voor groep 8

Een vlog maken over je favoriete plek? Of het voeren van een besluitvormend overleg over inzameling van geld? Het zijn didactische suggesties voor een spreektaak en een gesprekstaak. Deze en anderen lees je terug in deze handreiking. De taken zijn een bewerking van de taken die gebruikt zijn in de peiling naar Mondelinge taalvaardigheid. Ze zijn aangepast aan de context van de lespraktijk en voorzien van een lesbeschrijving en leerlingmateriaal (hulpkaarten voor het spreken en het voeren van een overleg). Ze dienen als voorbeelden van hoe het onderwijs in spreken en gesprekken voeren in groep 8 inhoud en vorm kan krijgen.

Leesvaardigheid in het basisonderwijs

image

Domeinbeschrijving ten behoeve van peilingsonderzoek

Onder regie van de Inspectie van het Onderwijs brengt Peil.onderwijs de kennis, vaardigheden en houding van leerlingen aan het einde van het primair onderwijs in kaart. De peilingen worden periodiek uitgevoerd waardoor vergelijking van prestaties over de tijd mogelijk is. Met de uitkomsten weten we wat kinderen leren op school, hoe deze resultaten zich in de tijd ontwikkelen en hoe deze zich verhouden tot het beoogde onderwijsleerproces. Het onderzoek wordt uitgevoerd op basis van een domeinbeschrijving. Daarin wordt beschreven wat de wettelijke eisen zijn voor de inhoud van het specifieke domein en hoe deze inhoudelijke eisen in de praktijk van het onderwijs vorm krijgen. In 2020 voert de inspectie een peiling uit naar het onderwijsleerproces en de leerresultaten van het domein leesvaardigheid binnen het taalonderwijs op de basisschool en in het sbo. Deze domeinbeschrijving vormt daarvoor een basis.

Lesactiviteiten meertaligheid

image

In Nederland spreekt zeker een derde van de leerlingen thuis een andere taal dan het Nederlands. Recente onderzoeken tonen echter het belang van meertaligheid aan voor de cognitieve-, taal-, en persoonlijkheidsontwikkeling van leerlingen. Het is daarom wenselijk dat scholen wél ruimte inbouwen voor meertaligheid. Samen met leraren en nieuwkomersconsulenten uit het primair onderwijs ontwikkelde SLO lesactiviteiten meertaligheid. Handvatten voor de kleuterklas tot groep 8 om op een laagdrempelige manier aandacht te schenken aan meertaligheid.

Redeneren met de SPA+

image

Het gebruik van de systematische probleemaanpak plus bij scheikunde

De Systematische Probleem Aanpak Plus (SPA+) is een hulpmiddel voor leerlingen bij het beantwoorden van ‘leg-uit-’, ‘verklaar-’ en ‘redeneer’-opgaven. Dit onderzoeksverslag beschrijft de theoretische opzet van de SPA+ en het gebruik ervan in de onderwijspraktijk, heel specifiek in twee parallelle vwo 4-scheikundeklassen. Deze informatie kan docenten helpen om te bepalen of de SPA+ geschikt is voor wat zij willen bereiken met hun leerlingen.

Monitoring invoering vernieuwd examenprogramma culturele en kunstzinnige vorming h/v

image

Onderzoek naar docentervaringen in havo en vwo 4

Het vernieuwde schoolexamenprogramma Culturele en Kunstzinnige Vorming (CKV) havo/vwo is in het schooljaar 2017-2018 gestart voor alle vierdeklassers havo en vwo. Aanleiding voor dit monitorrapport is zicht te krijgen op hoe de beoogde verandering in het examenprogramma CKV in de dagelijkse lespraktijk door docenten en leerlingen wordt vormgegeven (uitgevoerd) en ervaren. Hoe kunnen leerlingen door het vak CKV een cultureel groeiproces doormaken (wat gebeurt er daadwerkelijk met het beoogde examenprogramma) en hoe begeleiden en bewaken hun docenten CKV dit proces? Daarnaast is onderzocht waar docenten (en hun leerlingen) met betrekking tot dit nieuwe examenprogramma tevreden over zijn en/of waar ze (nog) eventuele knelpunten ervaren. Andere monitorvragen gaan in op hoe docenten CKV zich hebben voorbereid op de invoering.

Monitoring invoering vernieuwde wiskunde A en B vwo

image

SLO monitort de invoering van de nieuwe wiskunde-examenprogramma's voor havo en vwo die in het schooljaar 2015-2016 zijn ingevoerd in klas 4 van havo en vwo. De eindmeting onder docenten en leerlingen voor het schooljaar 2017-2018 is beschreven in twee aparte publicaties voor respectievelijk wiskunde A en wiskunde B. Deze eindmeting vond plaats in het voorjaar van 2018 en bestond uit een vragenlijstonderzoek onder docenten en leerlingen uit vwo 5 (tweede cohort) en vwo 6 (eerste cohort). Onderwerpen die daarin aan de orde kwamen zijn achtergrondkenmerken van docenten en leerlingen, de onderwijspraktijk (wat doen docenten) en onderwijsbaarheid, toetsbaarheid en haalbaarheid (wat vinden docenten). Daarnaast zijn in 2018 interviews afgenomen met docenten en leerlingen van vier scholen ter verdieping van het vragenlijstonderzoek.

Specials

Je leerling een stem geven aan de hand van vier stappen (brochure)

image

In het leren worden eigen keuzes van de leerling steeds belangrijker. Maar echt participeren - meepraten en meebeslissen zoals leerlingen dat nu en later zullen doen als lid van de maatschappij - gaat een stap verder. Hoe oefen je dat op school? Kies voor laagdrempelige vormen van participatie in klassen en reguliere lessen. Bijvoorbeeld door leerlingen inspraak te geven bij het bepalen van de inhoud van de lessen. Dat kan aan de hand van het vierstappenplan in deze compacte brochure die SLO het afgelopen jaar voor leraren en leerlingen heeft gemaakt.

Special Digitale geletterdheid & Burgerschap

image

In het huidige curriculum is nog te weinig aandacht voor digitale geletterdheid en burgerschap. De aandacht die er is, is versnipperd en weinig samenhangend. In het onderwijs van de toekomst krijgen digitale vaardigheden en burgerschap een prominentere plaats. Samen met Didactief heeft SLO een special gemaakt waarin wij scholen die hierin al goed op weg zijn het woord geven.

E-zines

Vaardigheden in het curriculum (e-zine)

image

In het huidige onderwijsdebat en op scholen is er een toenemende aandacht voor kennis en vaardigheden die leerlingen goed voorbereiden op deelname in een snel veranderende maatschappij. Veel van deze vaardigheden worden samengevat onder de noemer brede, 21e-eeuwse of vakoverstijgende vaardigheden. SLO ontwikkelde met scholen voorbeelden van leerlijnen, leerplankaders, lessen en maakte een overzicht van met materialen van uitgevers en andere instanties.

Ontwikkelkaarten (e-zine)

image

Wil je aan de slag met het verbeteren, vernieuwen of veranderen van (onderdelen van) het curriculum van de school? En weet je niet goed waar te beginnen? SLO heeft ontwikkelkaarten gemaakt die scholen op weg helpen bij het ontwikkelen of herzien van delen van het schoolcurriculum. Samen met het team breng je in beeld aan welke concrete ontwikkelactiviteiten (analyse, ontwerp en evaluatie) je als team wil werken. In 2019 hebben we de set ontwikkelkaarten gedigitaliseerd en aangevuld met vragen en werkvormen.

Ga voor een compleet overzicht van onze publicaties naar onze website: