Publicaties 2018


Een greep uit ons aanbod

Met enige regelmaat verschijnen er publicaties die geschreven zijn door SLO-medewerkers of waaraan zij een aanzienlijke bijdrage hebben geleverd. Deze publicaties worden uitgegeven door SLO en zijn gratis te downloaden op www.slo.nl.

Evaluatie vernieuwde beroepsgerichte programma’s vmbo

In de periode 2011-2015 hebben sectorcommissies voor Economie, Groen, Intersectoraal, Techniek en Zorg en Welzijn nieuwe beroepsgerichte examenprogramma’s ontwikkeld voor het vmbo. Na een pilot zijn deze examenprogramma’s eerst in de bovenbouw van het vmbo ingevoerd en vanaf schooljaar 2017-2018 werken alle vmbo-scholen met het nieuwe examenprogramma. De drie belangrijkste pijlers van de vernieuwing betreffen: vernieuwing van het beroepsgerichte curriculum, versterking van loopbaanoriëntatie en begeleiding (LOB) in alle leerwegen van het vmbo, en het verbeteren van de aansluiting tussen vmbo en mbo. SLO monitort de invoering op verzoek van het ministerie van OCW. Dit rapport beschrijft de resultaten van een tussentijdse evaluatie.

Proeftuin linked data rekenen po

Dit onderzoeksrapport gaat in op de vraag hoe leraren met de proeftuin linked data rekenen po werden ondersteund bij het aanbieden van maatwerk aan hun leerlingen. Anders gezegd: hoe kan ICT ingezet worden om gepersonaliseerd leren mogelijk te maken? Er is onderzocht hoe leraren ondersteund kunnen worden in het maken van bewuste keuzes in het curriculum, dit wil zeggen bij het uitstippelen van geschikte leerroutes voor leerlingen en bij de keuze van daarbij passende leermiddelen. De beschikbaarheid van leermiddelen speelt daarbij een belangrijke rol. In een proeftuin linked data zijn doelen gekoppeld aan leermiddelen van verschillende uitgevers. Leraren kunnen zodoende gerichte keuzes maken op basis van de inhouden, doelen, leermiddelen en behaalde resultaten van leerlingen.

Engelse spelling in het tweetalig primair onderwijs

Handreiking bij de leerlijn tpo


In 2014 is SLO begonnen met het ontwikkelen van een leerlijn mondelinge taalvaardigheid, lezen en schrijven voor groep 1 en 2 van het tweetalig primair onderwijs. De leerlijn werd tijdens de pilotperiode jaarlijks uitgebreid en bijgesteld tot een complete leerlijn voor groep 1-8. De pilotscholen hadden ook behoefte aan een leerlijn spelling en grammatica. Spellen is geen op zichzelf staande vaardigheid, maar een hulpmiddel bij lezen en schrijven. Daarom is ook geen ‘standaard’ leerlijn uitgewerkt, zoals voor de andere drie domeinen, maar is gekozen voor het schrijven van een handreiking voor tpo-coördinatoren en/of tpo-leerkrachten.

Leerplankundige verkenning van TIMSS-trends

Rekenen-wiskunde en natuurwetenschappen


Eind 2016 zijn de resultaten van de Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) bekend gemaakt. TIMSS richt zich op de prestaties van leerlingen bij rekenen-wiskunde en natuurwetenschappen. Nederland participeert in dit onderzoek met leerlingen in groep 6 (grade 4). Uit TIMSS 2015 blijkt dat Nederlandse leerlingen in deze groep over het algemeen nog steeds boven het internationaal schaalgemiddelde presteren, maar ook dat deze prestaties sinds de start van TIMSS in 1995 gestaag en significant dalen. Naar aanleiding van deze resultaten heeft SLO in opdracht van het ministerie van OCW onderzoek uitgevoerd naar de vragen hoe de trends in de prestaties van Nederlandse leerlingen te duiden zijn en welke implicaties deze duiding heeft voor toekomstig onderwijsbeleid.

Centrale examens als drager van de bètavakvernieuwing

Analyse van centrale examens biologie, natuurkunde en scheikunde voor havo/vwo op kenmerken van de beoogde vernieuwing


In de periode 2002 - 2010 hebben vakvernieuwingscommissies voor biologie, natuur- en scheikunde nieuwe conceptexamenprogramma’s ontwikkeld en beproefd in examenpilots. Maatschappelijke ontwikkelingen en knelpunten in het bètaonderwijs vormden aanleiding voor deze vernieuwing. De pilots zijn geëvalueerd in een onafhankelijk meerjarige curriculumevaluatie. Dit rapport doet verslag van de manier waarop examenmakers de vernieuwing concreet hebben vertaald naar een centraal examen. Aan de hand van een analysekader zijn centrale examens havo en vwo voor de vakken biologie, natuur- en scheikunde geanalyseerd. In focusgroepen zijn deze analyses besproken om te bepalen of de beoogde vernieuwing in voldoende mate wordt weerspiegeld in de centrale eindexamens.

Monitoring invoering vernieuwde wiskunde A/B havo

Eindmeting docenten en leerlingen 2016-17


De invoering van de nieuwe wiskunde-examenprogramma’s voor havo en vwo en de daarbij behorende syllabi zijn belangrijke dragers van de beoogde vernieuwing in het wiskundeonderwijs. Om het invoeringsproces te kunnen bijstellen en verbeteren heeft SLO evaluatieonderzoek uitgevoerd onder docenten en leerlingen die in 2015-2016 zijn gestart met het nieuwe programma. Voor de vakken wiskunde A en B voor havo zijn twee metingen uitgevoerd: de eerste in schooljaar 2015-2016 leerjaar 4 (onder docenten en de eindmeting in schooljaar 2016-2017 in leerjaar 5 (onder zowel docenten als leerlingen). De eindmeting is beschreven in twee aparte publicaties voor respectievelijk wiskunde A en wiskunde B.

Het lees- en schrijfonderwijs in primair en voortgezet onderwijs

Een stand van zaken en curriculaire aanbevelingen


SLO geeft in twee aparte publicaties een korte beschrijving van het lees- en schrijfonderwijs in primair en voortgezet onderwijs. Daarin is onder andere aandacht voor het wettelijk kader, de stand van zaken in de onderwijspraktijk en aanbevelingen voor een curriculum begrijpend lezen c.q. schrijven.

Integratie van fictie- en literatuuronderwijs met gespreksvaardigheden en schrijfvaardigheid

Een verkenning van praktijkgerichte initiatieven


Deze verkennende literatuurstudie is bedoeld om te inventariseren welke initiatieven van domeinintegratie in de praktijkgerichte literatuur beschreven zijn en wat daarvan de opbrengsten zijn. Hiermee wordt beoogd om zowel trends als hiaten in kaart te brengen: wat gebeurt er al in de praktijk, en wat nog niet? Welke inzichten en mogelijkheden levert dat op?

Woordenschatontwikkeling in het basisonderwijs opnieuw onderzocht

Een inventarisatie van empirisch onderzoek van 2004 tot 2017


Binnen het project Het Taalonderwijs Nederlands Onderzocht (HTNO) werkt SLO, samen met o.a. De Nederlandse Taalunie, aan het beschrijven van empirisch onderzoek naar het onderwijs Nederlands vanaf 1969. Deze publicatie over woordenschatontwikkeling in het basisonderwijs richt zicht op het onderzoek tussen 2004 en 2017. Het in het rapport beschreven onderzoek levert kennis op over effectieve aanpakken, maar ook kennis over wat er gebeurt in lessen woordenschat, over de manier waarop leerlingen deze lessen waarnemen, en over beoordelingsinstrumenten.

Meertaligheid in het primair en voortgezet onderwijs

Een stand van zaken en curriculaire aanbevelingen


Deze notitie gaat in op meertaligheid: wat is het, en hoe speelt het een rol in zowel de samenleving als in het onderwijs? Wat is het overheidsbeleid rond meertaligheid: hoe is meertaligheid uitgewerkt in de huidige leerplankaders en welke plek heeft meertaligheid in de Nederlandse wet? Ook de rol van meertaligheid in de Nederlandse onderwijspraktijk en de natuur van de meertalige leerling komen aan bod. Tot slot worden vanuit wetenschappelijke inzichten argumenten aangedragen om meertaligheid in het curriculum op te nemen.

Passend onderwijs voor begaafde leerlingen binnen samenwerkingsverbanden

Rapportage van een inventariserend onderzoek


Wat is de stand van zaken binnen de samenwerkingsverbanden (SWV’en) van het primair en voortgezet onderwijs op het gebied van onderwijs en begeleiding van begaafde kinderen? Die vraag is in opdracht van het ministerie van OCW door SLO geïnventariseerd. Er is in kaart gebracht in hoeverre SWV’en zicht hebben op de beschikbare mogelijkheden die er in het SWV zijn voor begaafde leerlingen, wat de SWV’en zelf aan ondersteuning en arrangementen bieden, en welke ambities zij hebben om dit verder vorm te geven.

Leermiddelenmonitor 17/18

Leermiddelen in het po en vo: gebruik, digitalisering, beschikbaarheid en beleid


SLO brengt in samenwerking met Kennisnet sinds 2007 het leermiddelengebruik in Nederland in kaart. De Leermiddelenmonitor zoomt in op leermiddelengebruik in het algemeen, het gebruik van methoden en zelf gevonden of ontwikkelde leermiddelen, het gebruik van digitale leermiddelen, verschil in gebruik tussen leraren in het po en vo, verschil in gebruik tussen leraren in het vmbo en havo/vwo, en leermiddelenbeleid.

Formatief evalueren: het belang van de dialoog over leerdoelen en succescriteria

Formatief evalueren is een didactische aanpak waarbij de leraar met de leerlingen leerdoelen en succescriteria verheldert, achterhaalt waar de leerlingen staan ten opzichte van deze doelen en nagaat hoe zij een gewenste situatie bereiken. Door middel van literatuuronderzoek en de analyse van een drietal praktijkvoorbeelden in het voortgezet onderwijs wordt in deze publicatie uiteengezet hoe formatief evalueren effectief in de klas kan worden vormgegeven. Daarbij ligt de focus vooral op de eerste fase, het verhelderen van leerdoelen en succescriteria.

Bekijk al onze publicaties hier: